Op dinsdag 19 mei waren we aanwezig bij de 17e editie van de Dag van de Forensische Zorg in Utrecht. Dit jaar was het thema Grenzeloos: Over grenzen heen werken, leren en leven.
Elke dag wordt van professionals in de forensische zorg gevraagd om over grenzen heen te kijken. Daarom koos de Diens Justitiële Inrichtingen voor het thema ‘grenzen’ als rode draad door het programma, legt directeur Ellen Leistra aan het begin van de dag uit aan een volle zal van over de 900 professionals.
Van het bewaken en het verleggen van grenzen tot grensoverschrijdend gedrag; het thema raakt aan de forensische zorg, waar het spanningsveld tussen afstand en nabijheid immer aanwezig is. Op speelse wijze haakten de verschillende sprekers in op het thema.
Dai Carter
Voordat het publiek achter de deuren verdween van een van de talloze lokaaltjes van evenementenhal DeFabrique, werd de dag geopend met een motiverend verhaal van niemand minder dan Dai Carter, oud-commando speciale operaties en bekend van de tv-serie Kamp van Koningsbrugge, waarin doorsnee burgers worden uitgedaagd om een commando-training te volgen. Een logische keuze? Leistra vindt van wel. Deze dag gaat immers om het verleggen van grenzen.
Carter gaf een crash course mentale kracht en benadrukte dat het belangrijk is om het harnas dat we soms dragen om de dealen met lastige situaties, ook uit te kunnen doen om te verbinden met onze omgeving. Mentale kracht zit zowel in de cognitieve, fysieke, emotionele en spirituele vaardigheden, leerde hij het publiek. Nadat we deze opsomming op commando hadden gereproduceerd, waren we vrij om uit te waaieren naar de verschillende deelsessies.
Enkelband
We volgden een sessie over de enkelband voor slachtoffers van femicide, een klein apparaatje dat via GPS op afstand zichtbaar maakt hoe ver de dader zich van het slachtoffer bevindt. Zodra de afstand te klein wordt, grijpt de reclassering in. Bij acuut gevaar staat het slachtoffer met één druk op de knop direct in verbinding met de politie.
De enkelband
Tijdens deze sessie vertelde een vrouw over haar ervaring met de enkelband. Na vijf jaar zegt zij eindelijk haar leven terug te hebben, én dat van haar kinderen. ‘Ik heb geluk gehad. Geluk dat de hulpverlening op het juiste moment samenwerkte. Daardoor zijn wij er nog.’
Dit verhaal ging niet alleen over de technologie. Het ging ook over de samenwerking erachter. Politie, reclassering, Veilig Thuis, Rosa en Filomena die op het juiste moment, op de juiste manier, samen optrokken, een voorbeeld waar Humane Zorg zich in herkent. Ook wij geloven dat goede forensische zorg begint bij samenwerking over de grenzen van organisaties heen.
Grensoverschrijdend gedrag
Een andere sessie ging over grensoverschrijdend gedrag. Soms is het goed om de grenzen een beetje over te gaan als de situatie daar om vraagt, vertelden de sprekers van het Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP). Een klein cadeautje ter afsluiting van een behandeling, een goed bedoeld telefoontje nadat de behandeling is afgerond; soms mag het en is het zelfs bevorderend.
Wanneer is iets dan grensoverschrijdend? Een seksuele of romantische relatie vallen hier duidelijk onder, maar het sluimert vaak al eerder; je kijkt uit naar het weerzien van een klant, je let op je kleding, laat sessies bewust uitlopen. Het is goed om dit bespreekbaar te maken, was het advies. Want het hebben van gevoelens kan iedereen overkomen. Als je hierover praat met collega’s is, de kans op escalatie minder groot.
Cultuursensitief
Sommige sessies raakten direct aan het werk van Humane Zorg, zoals die over cultuursensitief werken in de forensische zorg. Dit is precies wat we doen. We werken met een diverse groep cliënten en met werknemers met een diverse culturele achtergrond. Cultuursensitief werken is voor ons geen beleidstekst, het zit in de houding waarmee we iemand tegemoet treden.
Wat vandaag bevestigd werd: de doelgroep is veel breder dan alleen anderstaligen. Het gaat over intersectionaliteit ; de cultuur, sekse, opleiding of achtergrond vormt samen wie iemand is en hoe hij of zij zorg ervaart. Daar sluit je bij aan, of je mist elkaar.
Er is weinig concreet beleid in de sector, maar de urgentie is groot. Bij tweederde van de instellingen heeft naar schatting 25-75 procent van de cliënten een migratieachtergrond, toch ontbreekt bij bijna alle organisaties een visie op dit thema, blijkt uit het onderzoek van Verwey-Jonker Instituut en CTP Veldzicht dat tijdens deze sessie werd besproken.
De dag werd afgesloten met een bezoek van staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen, een vrouw die de sector van binnenuit kent en precies weet hoe het zit, aldus de organisatie. Wij danken de Diens Justitiële Inrichtingen voor deze leerzame dag. Tot volgend jaar!